Birkaç gündür kamuoyu gündemini meşgul eden bor minerali tespiti sonrasında İsviçre piyasasından toplatılan maden suyu konusu ile ilgili kamuoyunu bilgilendirmek istemekteyiz.
İsviçre Federal Gıda Güvenliği ve Veterinerlik Bürosu geçtiğimiz günlerde Türkiye’den gelen Beypazarı markasına ait maden suyu ile ilgili raporunda, maden suyunun içinde yüksek miktarda bulunan ‘bor’un insan sağlığını tehlikeye soktuğunu, hamile kadınlarda fetal gelişimini ve doğurganlığı engellediği ifade edilerek Beypazarı marka maden suyunun tüketilmemesi gerektiği uyarısında bulunmuştu. Doğal mineralli sulara eklenebilecek maddelerin üst sınır değerleri mevzuata göre belirlenmiş olsa da bor için bir limit konmamıştır. İsviçre bor minerali için üst limiti Avrupa Birliği içme suyu limiti olan 1mg/L olarak belirlemiş ve piyasadan toplatma kararı alınan üründe ise bu değerin 2,2 mg/L (±%20) olarak tespit edildiği açıklanmıştır. Ancak Beypazarı Maden Suyu, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Avustralya Ulusal Sağlık ve Tıp Araştırmaları Konseyi’nin içme suyundaki sınırlarını (2,4 mg/L ve 4 mg/L) referans olarak aldığından insan sağlığı için risk oluşturmayacak değerlere sahip olduklarını belirtmektedir. Yani maden suyunun “tehlikeli” ya da “sağlıklı” olup olmadığı, hangi kurumu baz aldığınıza göre değişiyor. Buradaki karışıklığın sebebi, bor tüketimi limiti konusunda uluslararası bir standart olmamasıdır. Her ülkede insani tüketime yönelik gıda, su ve içecekler için ilgili mevzuat sınırları o toplumun gıda alışkanlıklarına göre farklı olabilmektedir.
Bor, toprak ve suda oldukça değişken miktarlarda bulunan bir elementtir. Birçok gıdada (fındık, ceviz, baklagiller, meyve ve sebzeler) doğal olarak bulunur. İçme suyu da bor açısından önemli bir kaynaktır. Bor minareli insan vücuduna yiyeceklerle, içeceklerle ya da solunum yolu ile girebilir. Bu mineral doğru dozlarda vücuda alındığında başta kemik sağlığı olmak üzere sağlık üzerine olumlu etkisi bulunmaktadır. Ancak yüksek konsantrasyonda borun erkek ve dişi üreme sistemi üzerinde olumsuz etkileri olduğu bilinmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) yetişkin sağlıklı bireylerin beslenme yolu ile günlük 1-13 mg bor tüketebileceğini belirlemiş ve Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) ise 18 yaşın üzerindeki sağlıklı bir bireyin alabileceği üst limiti günlük 20 mg olarak sınırlandırılmıştır. Bu; İsviçre’deki analize göre 200 mL bir şişe maden suyunda yaklaşık 0,4 mg bor bulunduğu göz önünde tutulursa, günde 50 şişe maden suyu içilirse günlük sınırın aşılabileceği anlamına geliyor. Yaşam için temel gereksinim duyduğumuz her şey, dozaj aşımında tehlikeli bir zehire dönüşür. Sonuç olarak burada dikkat etmemiz gereken nokta tükettiğimiz gıdanın miktarıdır.
KTMMOB Gıda Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu (a)
Dr. Beste Oymen
Başkan
