Gıda zehirlenmesi bugüne kadar birçoğumuzun başına gelmiş bir durumdur. Özellikle yaz aylarında artan gıda zehirlenmeleri, yalnızca bireysel ihmallerden değil, sistemsel eksikliklerden de kaynaklanmaktadır. Gıda güvenliği sadece tüketicinin değil; üreticinin, satıcının, denetleyicinin ve karar vericilerin ortak sorumluluğudur.
Gıda Mühendisleri Odası olarak, halkımızın sağlığını korumak adına sıcak havaların gıda güvenliği üzerindeki etkilerine dikkat çekmek için uyarılarımızı ve önerilerimizi kamuoyuyla paylaşıyoruz.
Yaz Aylarında Gıda Zehirlenmelerini Önlemek İçin İpuçları
- Gıda Hijyenine Dikkat Edilmeli
Gıda zehirlenmelerinin başlıca nedeni hijyen eksikliğidir. Ellerimizi, gıda hazırlamada kullanılan ekipmanları ve yüzeyleri temiz tutmak hayati önem taşır. Tuvaleti kullandıktan, sigara içtikten ve çocukların bezini değiştirdikten sonra ; yemekten veya yiyecek hazırlamadan önce ellerinizi sabun ve akan su ile en az 20 saniye iyice yıkayın ve temiz bir havlu ile kurulayınız.
Kullanılan ekipmanları ve yüzeyleri uygun temizlik maddeleri ve tercihen sıcak suyla düzenli olarak temizleyiniz.
Çiğ gıdalarla pişmiş gıdaları temas ettirmeyiniz. Çiğ gıdaları hazırlamada kullanılan ekipmanları (kaşık/çatal/bıçak/tabak/kesme tahtası vb.) pişmiş ve/veya tüketime hazır olan (salata gibi) gıdaların hazırlığında veya tüketiminde kullanmayınız. Alışveriş yaparken ve yiyecekleri saklarken, çapraz bulaşmayı önlemek amacıyla çiğ et, tavuk ve balık ürünlerini diğer gıdalardan uzak tutunuz.
- Pişirme Sıcaklıklarına Dikkat Ediniz
Et, tavuk, balık, yumurta gibi riskli gıdalar mutlaka yeterli sıcaklıkta ve süreyle pişirilmelidir. İç sıcaklığın 75°C’ye ulaşması, zararlı bakterilerin yok edilmesi için gereklidir. “Dışı pişmiş gibi görünen ama içi çiğ kalan” ürünler risk taşır.
- Gıdaları Hızlıca Soğutunuz
Yaz aylarında evde pişirilen yemekler hemen tüketilmeyecekse oda sıcaklığında bırakılmamalı, mümkün olan en kısa sürede soğutularak buzdolabına yerleştirilmelidir. Büyük porsiyonlarda bir yemek ise küçük porsiyonlara ayırarak soğumasını sağlayınız. Birkaç porsiyonluk yemek hazırladıysanız sadece yiyeceğiniz kadarını ısıtınız.
- Yiyecekleri Yeniden Isıtma
Artan yemeklerin tekrar ısıtılması sırasında, özellikle sulu yemeklerin en az 1-2 dakika kaynatılması gerekmektedir. Diğer tüm yemeklerde ise merkez sıcaklığının en az 75°C’ye ulaşması sağlanmalı ve bu sıcaklık doğrulandıktan sonra tüketilmelidir. Mikrodalga fırında yiyecekleri yeniden ısıtırken eşit şekilde ısınmasını sağlamak için karıştırılmalıdır. “Ilık” kalan gıdalar, bakterilerin canlı kalmasına ve çoğalmasına neden olabilir.
- Dondurulmuş Gıdaları Doğru Bir Şekilde Çözdürünüz
Donmuş tavuk eti, balık, kıyma ve parça et kesinlikle oda sıcaklığında çözdürülmemeli, çözdürme işlemi buzdolabında, diğer besinlerle temas etmeyecek şekilde, 24 saat içinde yapılmalıdır. Çözdürmek için mikrodalga kullanıyorsanız, güç derecesini buna göre ayarlarınız, çözdürdükten sonra beklemeden pişiriniz.
- Tarih ve Ambalaj Kontrolü:
Gıda maddesi satın alırken mutlaka etiket bilgilerini dikkatle okuyunuz; üretim ve son kullanma tarihleri ile saklama koşullarına özen gösteriniz. Ambalajı bozulmuş, şişmiş veya zarar görmüş ürünleri kesinlikle satın almayınız ve tüketmeyiniz.
Soğukta muhafaza edilmesi gereken et, balık, tavuk, ve süt ürünleri gibi gıdaları alışverişin sonunda satın alınız. Eve dönüş sürenizi mümkün olduğunca kısa tutup, gıdaları hemen buzdolabına yerleştiriniz.
Yaz aylarında tüketimi artan, özellikle çocukların tercih ettiği dondurmalarda ise; çözülüp tekrar dondurulmamış, orijinal ambalajı ve şekli bozulmamış ürünleri tercih ediniz.
Şüphedeyseniz, Tüketmeyin!
Gıdanın hazırlanışına, saklanmasına veya sunumuna dair şüphe duyuyorsanız, sağlığınız için tüketmeyiniz. Oda sıcaklığında bekleyen yiyeceklerde, pişirme ile yok edilmeyen tehlikeli bakteriler ve toksinler bulunabilir, gıda zehirlenmesi kaynağı olabilir.
Yetkililere ve Topluma Çağrımız:
· Tüm halkımızı güvenilir gıda tüketimi konusunda daha bilinçli davranmaya,
· Yetkili kurumları açıkta ve hijyensiz koşullarda gıda satışına karşı denetimleri sıklaştırmaya,
· Soğuk zincir takibini etkin şekilde yapmaya çağırıyoruz.
Unutmayın: Bir öğünlük ihmal, bir ömürlük pişmanlık olabilir. Tehlike sofradan gelmeden, önlem masaya gelmelidir.
KTMMOB Gıda Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu (a)
Dr. Beste Oymen Başkan
