Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanan Fiber Optik Altyapı (Onay) Protokolü, ülkemizin dijital geleceğini doğrudan etkileyecek stratejik bir altyapı projesidir. Bu nedenle konu yalnız teknik bir yatırım değil; ekonomik bağımsızlık, veri güvenliği, rekabet ortamı ve vatandaş hakları açısından kritik bir kamu meselesidir.
Protokol metni incelendiğinde, teknik şartların büyük bölümünün kapalı bırakıldığı ve Meclis’in yalnızca “onay veren” konumda olduğu görülmektedir. Bu durum demokratik denetimi zayıflatmakta ve ileride geri dönüşü zor sonuçlara yol açabilecek düzenlemelere kapı aralamaktadır.
Bağımsız teknik raporlar, altyapının mülkiyetinin açıkça tanımlanmadığını, diğer operatörlerin eşit erişimini garanti eden açık erişim modelinin bulunmadığını ve veri güvenliği konusunda bağlayıcı maddelerin yer almadığını ortaya koymaktadır.
Bu eksiklikler giderilmediği takdirde:
- Tekelleşme riski doğar.
- Vatandaş verileri ülke dışına çıkar.
- Rekabet ortamı zayıflar.
- Yerli mühendislik kapasitesi gelişmeden dışa bağımlılık artar.
Nitekim sektörde faaliyet gösteren İnternet Servis Sağlayıcıları Birliği’de yatırımcıya tarifeleri belirleme konusunda geniş yetki verilmesinin piyasa dengesini bozabileceğine dikkat çekmiştir.
Kıbrıs Türk Kamu, Ulaştırma, Haberleşme, Bilişim Teknolojileri ve Telekomünikasyon Çalışanları Sendikası ise teknik kararların tek taraflı alınmasının önüne geçilmesi için Telekomünikasyon Dairesi ile ortak karar mekanizması kurulmasını önermiştir.
K.K.T.C. Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada bazı başlıklarda “Prensip Uzlaşısı” sağlandığı belirtilmiş olsa da bu konuların önemli kısmı henüz Ek- protokol metnine bağlayıcı hüküm olarak işlenmemiş ve taraflar arasında genel bir mutabakat metni imza edilmemiştir.
“Uzlaşıldı” iddia edilen maddeler, paydaşların teknik itirazlarını tamamen karşılamıyor; çoğu yalnızca prensip düzeyinde kalıyor.
Dolayısıyla kamuoyunun bilmesi gereken gerçek şudur:
Bu protokol yalnız bir internet projesi değil, ülkenin dijital egemenliğini belirleyecek bir altyapı sözleşmesidir.
Bu nedenle çağrımız nettir:
Onay sürecinden önce protokole devlet lehine teknik ve hukuki güvenceler eklenmelidir.
Başlıca gerekli düzenlemeler şunlardır:
- Fiber omurga kamu mülkiyetinde olmalıdır.
- Açık erişim zorunlu olmalıdır.
- Ada içi trafik ada içinde kalmalıdır.
- Veri egemenliği maddesi eklenmelidir.
- Yerel mühendis istihdam şartı konmalıdır.
- Hizmet kalite standartları belirlenmelidir.
Bu güvenceler olmadan verilecek onay, gelecekte geri dönülmesi zor sonuçlar doğuracaktır.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
Saygılarımızla,
Esat GÜRHAN – Genel Sekreter
KTMMOB Bilgisayar Mühendisleri Odası – Yönetim Kurulu (a)
Tel: 0548 843 79 10E-Mail: info@ktbmo.org
