Globalleşen dünyamızda, özellikle sanayi devriminden sonra, insanoğlunun rahatlığı için insan eliyle yaptığımız gelişmeler, bir sera etkisi olarak atmosferimizi etkilemiş, sonucunda küresel ısınma oluşmuştur. Sanayi devrimi sonucunda başta tarım ve sanayi olmak üzere tüm alanlarda büyük gelişmeler olmasına rağmen global hava sıcaklığının gittikçe artması sonucunda oluşabilecek olumsuzluklar haklı bir endişe yaratmaktadır.
Global ısınma sonucunda buzlar eriyecek, deniz seviyesi yükselecek, yağış rejiminde düzen bozulacak, normal değerler değişecek, bunun akabinde de seller ile kuraklık birlikte görülebilecek bir hale doğru ilerlemeye başlanacaktır. Özetle, bilinen ve beklenen düzenli sistemin yerini bilinemeyen ve kararsız bir sisteme bırakacağı bir yola giriyoruz.
Ortak kanı, bu küresel ısınmanın büyük bir çoğunluğunun insan eliyle yapılmış olmasıdır. Bundan dolayı da durdurulmasının yine insan eliyle olması gerekmektedir. Onun içindir ki ülkeler arası çalışmalar, anlaşmalar yapılıp, sera gazı emisyonunun azaltılması için alınması gereken radikal tedbirlere öncelik verilmesi vurgulanmaktadır. Bu tedbirler sonucu global sıcaklık artışının 1.5 °C ‘ ta tutulması halinde vahim zararlara uğramadan afetin durdurulabileceği, aksi takdirde sonucun hiç de iç açıcı olmayacağı gözler önüne serilmektedir.
Bizim de K.K.T.C olarak, hem coğrafi konumumuz, hem küçük bir alana sahip oluşumuz hem de bir ada ülkesi oluşumuz nedeniyle küresel ısınmanın etkisinden kurtulmamız mümkün değildir. Bu nedenle başlatılan duyarlı çalışmaları içtenlikle destekler, katkı koymayı bir görev addediyoruz. Şehirlerin yerleşim alanları, deniz ve hava limanlarının oluşumu, sanayi tesisleri yön tespiti, gölet ve baraj gibi altyapıların planlaması meteorolojik parametreler üzerine inşa edilmesi geciktirilse bile bundan sonraki tüm tesis ve uygulamaların meteorolojik parametreler kaynaklı planlamadan geçirilmesi zaruri görülmektedir. Aksi takdirde, yapılacak tüm işlemler, alınacak tüm tedbirler hem ekonomik hem de zaman kaybına vesile olacağından odamız ile çok yakın bir işbirliğinin acilen başlatılması düşüncesindeyiz.
Meteorolojik Veriler:
Meteoroloji ve İklim bilimlerinin en önemli bileşeni meteorolojik verilerdir. Tarihsel veriler, bölgenin iklimini belirlemede ve bölgedeki hava olayları ile ilgili istatistiksel analizlerin yapılmasında rol oynarken güncel veriler de mevcut hava durumunu ortaya koymak, kısa, orta ve uzun vadeli tahminler için olmazsa olmazdır. Çok güçlü donanıma sahip süper bilgisayarlar kullanılarak çalıştırılan bölgesel ve global hava tahmin modelleri meteorolojik veriler başlangıç koşulları olarak kullanılarak çalıştırılmaktadır. Bu bağlamda bir bölgede kurulacak meteorolojik gözlem ağı hem ilgili bölgeye gerekli meteorolojik bilgileri sağlayacak, hem de büyük ölçekli araştırmalar için veri sağlayacaktır.
Meteoroloji Dairesi gözlem ağının güçlendirilmesi ülkenin iklimle mücadelesinde son derece önemlidir. Meteorolojik veri olmadan doğa olayları ile mücadele etmekten söz etmek doğru değildir.
Afete dönüşmesi muhtemel doğa olaylarının belirlenmesi ve tanımlanması
Afet; bir olayın kendisi değil doğurduğu sonuçtur. Doğa olaylarının afete dönüşmesi, olayın şiddetine bağlı olmasının yanında, risklerin azaltılması faaliyetlerinin yetersizliğinden kaynaklanır.
Bir olayın afet olarak adlandırılabilmesi için, insan toplulukları ve insan yerleşmeleri üzerinde kayıplar meydana getirmesi, yerel imkan ve kaynaklarla üstesinden gelinememesi ve insan faaliyetlerini bozarak veya kesintiye uğratarak bir yerleşme birimini etkilemesi gerekmektedir.
Dünya genelindeki doğal kaynaklı afetler ele alınınca, 31 çeşit doğal kaynaklı afetin 28 tanesi meteoroloji kaynaklıdır.
Bu afetler: Sel, Taşkın, Fırtına, Hortum, Çığ, Kuraklık, Soğuk hava dalgaları, Sıcak hava dalgaları, Orman yangınları, hava kirliliği, asit yağmurları, yıldırım, dolu, don, tipi, buzlanma, tornado, toz taşınımı vb.
Hava Tahmini ve Uyarılar:
Bir bölgedeki hava durumu ve bölgenin iklimi bir çok sektörü direk ve dolaylı olarak etkilemektedir. Tarım, enerji, hava kirliliği, turizm, ulaşım, hatta eğitim hava koşullarından etkilenebilen sadece sayılı alanlardandır.
Şiddetli hava olaylarının oluşum mekanizmaları ve uygun koşulları değerlendirilerek, önceden tahmin edilmesi, gerekli önlemlerin alınması ve olası zararlarını azaltmak oldukça önemlidir. Kesintisiz ve birçok noktadan alınacak düzenli veriler; sıcaklık, nem, basınç, yağış miktarı ve türü, buharlaşma, rüzgar hızı ve yönü, güneşlenme, bulutluluk gibi bilgileri kalibre edilmiş ve doğru/standartlara uygun yerleştirilmiş ölçüm cihazları ve sensörleri kullanılarak kaydedilmelidir. Eğitimli personel tarafından veriler kaydedilmeli ve değerlendirilmelidir.
Erken uyarı sistemleri meteorolojik afetlerin zararını azaltmada olmazsa olmazdır. Atmosferik modeller ve uzaktan algılama sistemleri (uydu ve radar) de meteorolojik afetlerin önceden tahmini ve izlenmesinde önemli rol oynar.
Meteoroloji Dairesi, K.K.T.C. genelinde 44 otomatik gözlem istasyonu ile 7 gün 24 saat meteorolojik veri kaydı yapmaktadır. Yine günde 3 kez olmak üzere (Sabah, öğle ve akşam) ve haftada 3 gün haftalık hava tahmin raporu hazırlamaktadır. Şiddetli hava olayı beklentisi olduğunda ihbar yayınlamaktadır.
Yetkililer hazırlanan bu raporları takip etmeli ve şiddetli hava olayı beklendiğinde gerekli önlemleri almalıdır.
KTMMOB Meteoroloji Mühendisleri Odası iklim değişikliği sonucunda ülkemizdeki beklentileri;
• Yaşam için denge ve konfor bozulacak,
• Yeni normaller oluşacak,
• Sıcaklık yanında birçok parametrede extrem değerler görülecek,
• Kararsız, dengesiz ve düzensiz yağışlar hatta asit yağmurları olacak,
• Kuraklık ile seller birlikte görülecek,
• Gıda eksikliği- kıtlık görülecek,
• Orman yangınları artacak,
• Deniz seviyesinde yükselme olacak
• Beklenmeyen hastalıklar görülecek,
• Masum gibi görülen yukarıdaki ve benzeri değişimlerin önüne geçilememesi halinde kurşunu ayağımıza değil, ciğerlerimize sıkmış olacağız.
Dünyada yaşamın oluşması gibi sonlanması durumu telaffuz edilebilecektir….
KTMMOB Meteoroloji Mühendisleri Odası’nın iklim değişikliği konusunda dünyada alınan tedbirler yanında K.K.T.C. için önerileri:
• Sera gazları emisyonu mutlaka durdurulmalıdır. Bunun için uluslararası tedbirler yanında ülkemizde de aşağıdaki tedbirlerin alınmasında yarar görülmektedir,
• Doğal afetler risk yönetimi oluşturulmalıdır ( tüm birimler),
• Ar-ge mühendislik hizmetleri oluşturulmalı, kadrolar düzenlenmelidir ( tüm birimler),
• Meteorolojik parametreler ayrı ayrı irdelenmelidir,
• Mevcut şehirleşmeden dolayı bozulan yağış havzaları yeniden belirlenmeli, akiferlerin besleneceği, su baskınlarının asgariye indirileceği planlama yapılmalıdır,
• Enerji yetkili ve bağımsız tek bir kurum tarafından yönetilmelidir,
• Yenilenebilir enerji teşvik edilmeli ( ısıtma ve soğutma başta olmak üzere güneş , rüzgar gibi enerjilerden yararlanılması, güneş panelleri açılarında bir standart uygulanması, depolama dahil gündüz-gece fırsatlarının değerlendirilmesi),
• Enerji verimliliği, bina tasarımı, şehircilik , sanayi tesisleri, tarım, ulaşım v.s planlaması,
• Çevre ve ağaçlandırmaya önem verilmeli, mümkün mertebe homojenleşmeli,
• Hava kirliliği ölçüm ve uyarılarının değerlendirilmesi,
• Yıldırım, dolu ve fırtına gibi afetler için önlem alınmalı, sığınaklar oluşturulmalıdır,
• Nükleer salınımlarda olası radyoaktif / radyasyon hareketi izlenmeli, tedbir alınmalıdır,
• Sel gibi afetler yanında kuraklık, kıtlık, bunaltıcılık, tsunami gibi afetlere hazırlıklı olunmalıdır,
• Su yönetimi tek elden yönetilmeli, var olan bölge sular komitesi, meteoroloji, su işleri, jeoloji, tarım gibi ilgili dairelerden yeniden oluşturulmalıdır. (havuzlar, atık su, su arıtma ile bulut tohumlama dahil sorumlu ve yetkili kılınmalı)
• İklim ve değişikliği ile ilgili eğitim, farkındalık sadece sivil toplumdan beklenmemelidir,
• Üniversitelerimizde lisans, yüksek lisans ve doktora tez konularında yerelliğe yer verilmelidir.
Meteoroloji Mühendisleri Odası
